Strategie i procedury tłumaczeniowe

W dzisiejszych czasach wydaje się, że praca tłumacza jest nam doskonale znana. Każdy wie, na czym polega i jaki jest jej efekt. Niewielu jednak zdaje sobie sprawę, że za wykonanym przekładem kryje się szereg działań, które podejmuje tłumacz w swojej pracy. Od wybrania odpowiedniej strategii tłumaczenia zależy jakość i rzetelność przekładu. Im trafniejszą strategię przekładu obierze tłumacz, tym efekt jest lepszy. Czy ktokolwiek z nas, nie związany z branżą tłumaczeniową w miał o tym wiedzę? Raczej nie. Dlatego dziś przeczytajcie o najważniejszych strategiach i procedurach tłumaczeniowych. Poznacie te, które są najczęściej wykorzystywane przez tłumaczy.

Czym są strategie i procedury tłumaczeniowe?

Najprościej można je określić jako plan działania tłumacza. Dzięki wybraniu najlepszej strategii tłumaczenia, cel przekładu zostaje osiągnięty. Co to oznacza? To po prostu podjęcie pewnych sprawdzonych procedur tłumaczeniowych. One usprawniają proces tłumaczenia pisemnego. Oszczędzają też czas.

Czy każdy tłumacz powinien mieć własne strategie tłumaczeniowe? Jak najbardziej. Własne, wypracowane techniki przekładu sprawiają, że praca staje się płynna i prostsza. Ważne, aby tłumacz przede wszystkim bazował na sprawdzonych procedurach przekładu. Sprawdzonych, czyli uznanych przez najlepsze autorytety przekładu. I rekomendowanych przez najważniejsze instytuty. Własne strategie można tworzyć. Ale nie mogą istnieć w oderwaniu od uznanych technik przekładu.

Strategie i techniki tłumaczeniowe określamy według trzech zasad. Pierwsza z nich jest brak przerw w tłumaczeniu. Oznacza ona, że tłumacz tłumaczy tak długo jak to możliwe. Bez przerw. Aż do uzyskania efektu. W ten sposób maksymalnie angażuje się w pracę. A cel tłumaczenia zostaje osiągnięty.

Druga zaś nakazuje bieżące korygowanie błędów. Trzecia to pozostawienie błędów jakościowych i stylistycznych do etapu korekty. Wszystkie z nich powinny funkcjonować jednocześnie. Pominięcie jednej z nich może wpłynąć na jakość przekładu.

Warto przeczytać: Strony do nauki angielskiego dla dzieci

Strategie i procedury tłumaczeniowe, z których najczęściej korzystają tłumacze

Każdy tłumacz ma własny warsztat pracy. Podobnie jak własne techniki tłumaczeniowe. To z nich na co dzień podczas pracy korzysta. Wyzwania, z którymi musi się mierzyć podczas przekładu nie wynikają z braku doświadczenia czy wiedzy. One po protu są. Aby najlepiej poznać strategie i procedury tłumaczeniowe warto wiedzieć z jakimi wyzwaniami musi mierzyć się tłumacz.

To najczęściej występujące w materiałach źródłowych swoiste wyrażenia. Są one charakterystyczne dla danego kręgu kulturowego i języka obcego. To one stanowią główny problem tłumaczenia. Związane są z konotacją i związkami tworzonymi w danej kulturze języka źródłowego, które nie występują w języku docelowym. Gdyby każdy język był tylko sklasyfikowaną bazą wyrażeń! Byłoby nam znacznie łatwiej się go uczyć i tłumaczyć. Ale niestety tak nie jest. Język to nie samo nazewnictwo i terminologia. To coś znacznie bardziej skomplikowanego. Dlatego aby wykonać najbliższe oryginałowi tłumaczenie, należy stosować odpowiednie strategie i procedury tłumaczeniowe.

Jakie są najbardziej znane metody tłumaczeniowe? Które wykorzystują tłumacze? Problematyką strategii i procedur tłumaczeniowych zajmowało się wielu teoretyków i praktyków przekładu. Dzięki temu usystematyzowano znane i prawidłowe strategie tłumaczeniowe. Oto one.

  • Przeniesienie. Polega na tym, że jednostka leksykalna z języka źródłowego zostaje w całości przeniesiona na język docelowy, bez jakichkolwiek modyfikacji. Np. New Jersey.
  • Wymiana. W tej strategii tłumaczeniowej jednostka leksykalna jest zastępowana inną, powszechnie uznaną i usankcjonowaną prawnie jednostką w języku docelowym. Na przykład: New York – Nowy Jork.
  • Tłumaczenie (translation). W tej strategii tłumaczeniowej jednostka leksykalna z języka źródłowego jest literalnie tłumaczona na język docelowy, np. Pacific Ocean – Ocean Spokojny.
  • Modyfikacja. Tu wyrażenie z języka źródłowego jest zastępowane innym, nie powiązanym językowo lecz wywołującym podobne skojarzenia wyrażeniem w języku docelowym. jako przykład można podać chociażby “Kubusia Puchatka” -“Winnie the Poof”.
  • Transkrypcja/transliteracja. Jest to forma adaptacji wyrażenia z języka oryginału do języka docelowego. Może polegać np. na pominięciu znaków diakrytycznych albo zamianie cyrylicy na alfabet łaciński. Przykład? Kraków – Cracow.
  • Dodanie. To celowe dodanie do tłumaczonego wyrażenia pewnego objaśnienia. Dzięki temu odbiorca w języku docelowym lepiej rozumie tekst. Na przykład: Smok Wawelski – dragon Smok Wawelski.
  • Objaśnienie/przypis/nota translatorska. Ta strategia polega na tym, że tłumacz od siebie wyjaśnia co znaczy dane wyrażenie w języku źródłowym.
  • Adaptacja. Zgodnie z tą strategią kultura języka źródłowego zostaje w tłumaczeniu przeniesiona do kultury języka docelowego. Dzięki temu odbiorca lepiej rozumie kontekst kulturowy i tłumaczeniowy przekładu.
  • Ekwiwalencja funkcjonalna. Polega ona na użyciu wyrażenia w języku docelowym. Takiego, które ma podobne znaczenie co w języku oryginału. Nazywana jest najczęściej idealną metodą tłumaczeniową. I najbardziej pożądaną.

Pozostałe strategie i procedury tłumaczeniowe

Wyżej wskazane skatalogowanie technik tłumaczeniowych i strategii podejmowanych przez tłumaczy nie jest oczywiście jedyne. Każdy z autorytetów teorii przekładu tworzył własne klasyfikacje. dzięki nim dzisiejszy przekład jest czytelny dla odbiorcy. Równie często spotykanymi strategiami i procedurami tłumaczeniowymi są te, usystematyzowane przez Petera Newmark’a. Są to m.in. transferencja, naturalizacja, ekwiwalent kulturowy i funkcjonalny, kalka, transpozycja i parafraza. To oczywiście jedynie przykłady.

Warto zwrócić uwagę też na ogólne techniki tłumaczeniowe. Bardzo często korzystają z nich tłumacze. Dzielą się one na procedury techniczne i organizacyjne. To one wpływają na efekt jakościowy tłumaczenia.

Na czym polegają procedury techniczne? Sprowadzają się do trzech zasad. Pierwszą jest analiza języka źródłowego o docelowego. Drugą – zbadanie tekstu oryginału przez tłumaczeniem. Trzecią jest ocena podobieństw semantycznych i syntaktycznych.

Kolejną techniką tłumaczeniową jest organizacja pracy tłumacza. Na czym polega? To nieustanne zestawianie ze sobą tekstu oryginału z dostępnymi tłumaczeniami. Warto podczas porównania korzystać z najlepszych dostępnych tłumaczeń. Dzięki temu będziemy w stanie najlepiej przetłumaczyć tekst. Najprościej ujmując -tłumacz sprawdza jak wykonali przekład inni tłumacze. Pomaga to lepiej zrozumieć kontekst językowy i wymiar kulturowy materiału źródłowego.

Jak poznać uznane strategie i procedury tłumaczeniowe?

Przede wszystkim z profesjonalnych publikacji. Warto sięgnąć po książki uznanych autorytetów translatoryki. Bez wątpienia warto mieć książkę “Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu. Translatoryka i lingwistyka “. Jej autorem jest Krzysztof Hejwowski. To wybitny językoznawca i lingwista. Książka opisuje sprawdzone techniki tłumaczeniowe. Według autora najważniejsza jest technika tłumaczenia dosłownego. Z niej tłumacze powinni korzystać najczęściej.

Warto również poznać publikacje innego wybitnego językoznawcy, Petera Newmark’a. To brytyjski naukowiec. Według niego prawda i dokładność to priorytety dobrego tłumaczenia. szczególnie polecana jest “Approaches to Translation”. Według autora najważniejszy w tłumaczeniu jest jego cel. A jest nim dosłowność, dokładność i spójność tłumaczenia z oryginałem.

Znajomość najlepszych strategii i procedur tłumaczeniowych jest w pracy tłumacza niezbędna. Odpowiedni plan działania to klucz do sukcesu. Nie sposób bowiem pracować bez uznanych technik przekładu. Z których strategii tłumaczeniowych tłumacz powinien korzystać? Z pewnością z uznanych i sprawdzonych. warto również polegać na własnych, wypracowanych technikach tłumaczeniowych. pamiętajmy jednak, aby nie było one sprzeczne z ogólnie przyjętymi. I jeszcze jedna rzecz. Ważne, aby używać ich świadomie i konsekwentnie. Praca tłumacza wydaje się być prosta. I nie mieć tajemnic. Czy jednak wiedzieliście o strategiach, które musi podjąć tłumacz? Warto poznać warsztat pracy tłumacza. To on decyduje o jakości przekładu. Odpowiednio przygotowany stanowi o sukcesie tłumacza.

Może Cię także zainteresować: